200 TL ile markete gidildiğinde artık ne et, ne peynir, ne de ayçiçeği yağı almak mümkün olmuyor.
2009 yılında hayatımıza giren 200 TL, geride kalan 16 yıldaki yüksek enflasyon ortamında satın alma gücünü büyük oranda kaybetti ve pula döndü. 2009 ocak ayında 1. Tertip 200 liralar 8,8 milyon adet basılmıştı. TCMB verilerine göre dolaşımda 1,77 milyar TL’lik 200 TL bulunuyordu. Zaman içinde “büyük abi” 200 TL’nin değeri düştü, miktarı da arttı. Fiyatların yükselmesiyle TCMB piyasaya daha fazla 200 TL sürdü, TCMB para bastıkça fiyatlar daha da arttı. Şubat sonu itibarıyla son bir yılda tedavüldeki 200 TL’lik banknot sayısı 1 milyar 633 milyon 116 binden 2 milyar 875 milyon 616 bin adede çıktı. Bu yüzde 76,08 artış anlamına geliyor.
129 DOLAR 5 DOLARA DÜŞTÜ
2009 yılında dolar 1,54 TL, Euro 2,14 TL, gram altın ise 46,25 TL idi. O dönemde 200 TL ile 129 dolar, 93 Euro ya da 4,3 gram altın alınabiliyordu. 16 yıl önceki 20 TL ile ise 12 dolar, 9 Euro ya da yaklaşık yarım gram altın almak mümkündü. Bugün ise 200 TL ile 5,48 dolar veya 5 Euro alınabiliyor ve 3 bin 466 TL'ye yükselen gram altın ile sadece 0,06 gram altın alınabiliyor.
200 TL'LİK BANKNOTUN HAZİN ÖYKÜSÜ
200 TL ile 2009’da alınabilen miktar, 2025’te çok daha düşük kalırken, peynir, çay, pirinç gibi temel gıda maddelerinin fiyatları nominal olarak katlanarak arttı. 2009’da 200 TL ile 31 kg peynir alınabilirken, 2025’te aynı parayla yalnızca 1 kg peynir alınabiliyor. Bim market kataloglarından derlenen bu veriler, alım gücünün ne kadar azaldığını ve yaşam maliyetlerinin hızla yükseldiğini gözler önüne seriyor. 2009’un Ocak ayında 1 litre benzin 2,81 TL iken, 2025’te 1 litre benzin 45,00 TL. Bu, nominal olarak 16,01 kat artmış demek. Yani 2009’da en büyük banknot olan 200 TL ile 71,17 litre benzin alınabiliyordu. Ancak 16 yılda benzinin litresinin 2,81 TL’den 45 TL’ye ulaşmasıyla, artık 200 TL ile sadece 4,44 litre benzin almaya yetiyor. 2009’da 1 kg dana eti 16,00 TL iken, 2025’te 1 kg dana eti 600,00 TL. Bu, nominal olarak 37,50 kat artmış demek. Yani 2009’da en büyük banknot olan 200 TL ile 12,50 kg dana eti alınabiliyordu. Ancak et fiyatlarının 600 TL’ye dayanmasıyla, artık 200 TL ile yarım kilogram dana eti bile alınamıyor. 2009’da en büyük banknot ile kilogram fiyatı 16 TL olan dana etinden 12,5 kilogram alınabiliyordu. Ancak et fiyatlarının 600 TL’ye dayanmasıyla artık yarım kilogram et bile alınamıyor. Kuzu etinin fiyatı ise 16 yılda 13,9 liradan 700 liraya ulaştı. 2009’da 1 kg tam yağlı beyaz peynir 6,40 TL iken, 2025’te 1 kg tam yağlı beyaz peynir 185,00 TL. Bu, nominal olarak 28,91 kat artmış demek. Yani 2009’da 200 TL ile 31,25 kg tam yağlı beyaz peynir alınırken, 2025’te aynı parayla sadece 1,08 kg alınabiliyor. 2009’da 1 kg çay 5,55 TL iken, 2025’te 1 kg çay 119,00 TL. Bu, nominal olarak 21,44 kat artmış demek. Yani 2009’da 200 TL ile 36,04 kg çay alınırken, 2025’te aynı parayla sadece 1,68 kg alınabiliyor. 2009’da 2,5 kg pirinç 7,40 TL iken, 2025’te 2,5 kg pirinç 172,50 TL. Bu, nominal olarak 23,31 kat artmış demek. Yani 2009’da 200 TL ile 67,57 kg pirinç alınırken, 2025’te aynı parayla sadece 2,90 kg alınabiliyor. 2009’da 2 litre zeytinyağı 11,50 TL iken, 2025’te 2 litre zeytinyağı 395,00 TL. Bu, nominal olarak 34,35 kat artmış demek. Yani 2009’da 200 TL ile 34,78 litre zeytinyağı alınırken, 2025’te aynı parayla sadece 1,01 litre alınabiliyor. 2009’da 5 litre ayçiçek yağı 12,45 TL iken, 2025’te 297,50 TL. Bu, nominal olarak 23,90 kat artış demek. 2009’da 200 TL ile 16 litre ayçiçek yağı alınabiliyordu. 2025’te ise 200 TL ile yalnızca 0,67 litre ayçiçek yağı alınabilir. Yani 5 litrelik şişenin sadece 0,13’ü. 2009’da 1 kg patates 0,65 TL iken, 2025’te 1 kg patates 24,50 TL. Bu, nominal olarak 37,69 kat artmış demek. Yani 2009’da 200 TL ile 307,69 kg patates alınırken, 2025’te aynı parayla sadece 8,16 kg alınabiliyor.
